اتاق 24 مجموعه ای از اخبار سیاسی، اقتصادی و اتاق بازرگانی ایران

کد: 7646
بروزرسانی: یکشنبه, ۰۵ آذر ۱۳۹۶ ۱۶:۵۳
دسته: ادبیات
پرینت
ایمیل
محمدعلی جمالزاده

ایرانی‌ترین نویسنده معاصر


محمد علی جمالزاده
 

به گزارش اتاق 24  سید محمد علی جمال‌زاده (۲۳ دی ۱۲۷۴ در اصفهان – ۱۷ آبان ۱۳۷۶ در ژنو) نویسنده و مترجم معاصر ایرانی است. او را پدر داستان کوتاه زبان فارسی و آغازگر سبک واقع‌گرایی در ادبیات فارسی می‌دانند.

محمدعلی جمالزاده را همراه با صادق هدایت و بزرگ علوی سه بنیانگذار اصلی ادبیات داستانی معاصر فارسی می‌ دانند. داستان کوتاه «فارسی شکر است» را که در کتاب یکی بود یکی نبود او چاپ شده‌ است، عموماً به عنوان نخستین داستان کوتاه فارسی به شیوهٔ غربی می‌شمارند. این داستان پس از هزار سال از نثرنویسی فارسی نقطه عطفی برای آن به شمار می‌رفت. به علاوه، مقدمهٔ جمالزاده بر کتاب یکی بود یکی نبود سند ادبی مهم و در واقع بیانیه نثر معاصر فارسی است. در این مقدمه جمالزاده مواکداً بیان می ‌کند که کاربرد ادبیات مدرن نخست بازتاب فرهنگ عامه و سپس انعکاس مسائل و واقعیتهای اجتماعی است.

جمالزاده‌ با انتشار اولین‌ مجموعه‌ داستان‌ کوتاهش‌، یعنی‌ یکی‌ بود یکی‌ نبود، به‌ شهرت‌ رسید. این‌ مجموعه‌، که‌ شامل‌ یک‌ دیباچه‌ و شش‌ داستان‌ کوتاه‌ است‌، به‌ نظر بسیاری‌ از منتقدان‌، مهم‌ترین‌ اثر جمالزاده‌ است‌ که‌ او را به‌ عنوان‌ نویسنده‌ای‌ پیشگام‌ در میان‌ داستان‌نویسان‌ معاصر شناسانده‌ است‌. دیباچه‌ مجموعه‌ یکی‌ بود یکی‌ نبود (فارسی شکر است)را بسیاری‌ از منتقدان‌، «مانیفستِ» ادبیات‌ جدید فارسی‌ دانسته‌اند. در این‌ دیباچه‌ جمالزاده‌، با نقد ذهنیت‌ سنّت‌گرای‌ نویسندگان‌ و ادبای‌ زمان‌ خود در ایران‌، که‌ به‌ عقیده‌ او «همان‌ جوهر استبداد سیاسی‌ ایرانی‌» است‌، به‌ دفاع‌ از آنچه‌ «دموکراسی‌ ادبی‌» می‌نامد می‌پردازد. به‌زعم‌ جمالزاده‌، داستان‌، یا به‌ قول‌ او رمان‌، بهترین‌ نوع‌ ادبی‌ برای‌ رسیدن‌ به‌ دموکراسی‌ ادبی‌ است‌ و این‌ دموکراسی‌ می‌تواند از دو منظر جلوه‌ یابد:

یکی‌ از منظر موضوع‌ و محتوای‌ داستان‌، که‌ در این‌ صورت‌ نویسنده‌ باید با انتخاب‌ شخصیتهای‌ داستانی‌ خود از میان‌ مردم‌ عادی‌، به‌ شرح‌ آداب‌ و رسوم‌ آنان‌ بپردازد و دیگر اینکه‌ نویسنده‌،به‌ جای‌ استفاده‌ از «انشاهای‌ غامض‌ و عوام‌ نفهم‌»، زبان‌ روزمره‌ مردم‌ عادی‌ را در نوشته‌ خود به‌ کار گیرد.

به‌ عقیده‌ جمالزاده‌، چنین‌ داستانهایی‌ نه‌ تنها به‌ جمع‌آوری‌ و حفظ‌ «کلمات‌ و تعبیرات‌ و ضرب‌المثلها و اصطلاحات‌ و ساختهای‌ کلام‌ و لهجه‌های‌ گوناگون‌ یک‌ زبان‌» می‌انجامد، بلکه‌ مردمِ طبقات‌ و مناطق‌ مختلف‌ کشور و دیگر مناطق‌ دنیا را با یکدیگر آشنا می‌سازد.

در مراسم یادبود محمدعلی جمالزاده، از این نویسنده به عنوان ایرانی‌ترین نویسنده معاصر یاد و گفته شد او کاروان خواب‌آلود ادبیات فارسی را بیدار کرد.

در مراسم یادبودی که چهارم آذرماه به مناسبت بیستمین سالگرد درگذشت محمدعلی جمالزاده توسط هیئت امنای آثار این نویسنده و با همکاری دانشکده ادبیات دانشگاه تهران در محل این دانشکده برگزار شد، محمد شکرچی‌زاده، از اعضای هیئت امنای آثار جمالزاه، اظهار کرد: عضویت من در هیئت امنای آثار جمالزاده برای من از دو جهت حائز اهمیت بود؛ یکی شخصیت جمالزاده  و  محقق شدن وصایای او، و دیگر این‌که من همشهری او هستم.

او افزود: من اهل ادبیات نیستم اما بعضا به دانشجویانم یادآور می‌شوم ما ایرانی‌ها خصوصا بخشی از نسل جدید میزان وابستگی‌مان به زبان فارسی که ارزشمندترین میراث نیاکان‌مان است به قدری ضعیف است که بعضا در مواردی از کلمات فارسی اجتناب می‌ورزیم. جمالزاده با  بیش از ۹۰ سال زندگی در فرنگ آن‌چنان خوش به زبان فارسی سخن می‌گوید و می‌نویسد که حلاوت آن دهان را می‌سوزاند. او را ایرانی‌ترین نویسنده معاصر می‌دانم.

شکرچی‌زاده خاطرنشان کرد: به نظر من توجه به میراث کهن و  سرمایه ملی همان گوهر درخشانی است که می‌تواند در حال حاضر با بی‌هویتی نسل حاضر مبارزه کند. ما با نسلی مواجه‌ هستیم که یله و رها است و  احساس بی‌هویتی می‌کند و زمین و زمان به او تزریق می‌کنند که فرهنگ اصیلی ندارد. نسلی که مثل پرندگانی که در اقیانوسی آلوده زندگی می‌کنند، زندگی رنج‌آوری دارند. جمالزاده و جمالزاده‌ها و آثار آن‌ها می‌تواند این آلودگی و بی‌هویتی و پلشتی را از بین ببرد تا نسل حاضر در اقیانوس مواج، زبان و ادبیات فارسی را حس کند.   

او افزود: جمالزاده در غرب زندگی می‌کرد و ۱۲ سال در ایران بود. اما این ۱۲ سال جان‌مایه تراوشات ذهنی او بود. او در غرب زندگی کرد و چشم در رستاخیر شرق داشت و سعی و تلاش برای نقش‌آفرینی در این رستاخیز. او فقط داستان‌نویس نبود بلکه محقق و مولف بود و علاوه بر آن یک خیر هوشمند بود؛ هوشمند از این جهت که از میان انبوه موسسات، دانشگاه تهران را به عنوان مرکز هیئت امنای آثارش انتخاب کرد و این‌که تصمیم گرفت به صورت هیئت امنایی اداره شود.

شکرچی‌زاده همچنین اظهار کرد: جمالزاده با انتشار «یکی‌ بود، یکی نبود» توانست یک حرکت اصلاح‌گرایانه را در ادبیات فارسی بنا کند. اثرش به بانگ خروس سحری تبدیل شد که کاروان خواب‌آلود ادبیات فارسی را بیدار کرد و اصرار داشت ادبیات باید بازتاب ادبیات عامه باشد و بعدا انعکاس واقعیت اجتماعی. امروز بعد از یک قرن از نگارش این کتاب ضرورت بازاندیشی در افکار جمالزاده وجود دارد.

 انتهای پیام



+ 0
مخالفم - 0

بازدید: 542

© تمامی حقوق این سایت برای وب سایت اتاق 24 محفوظ است.

طراحی سایت خبرگزاری