تمام اطلاعات درباره پروتکل کیوتو

پروتکل کیوتو چیست؟

پروتکل کیوتو یک توافقنامه بین المللی بود که هدف آن کاهش انتشار دی اکسید کربن (CO2) و گازهای گلخانه ای (GHG) در جو بود. اصل اساسی پروتکل کیوتو این بود که کشورهای صنعتی باید میزان انتشار CO2 خود را کاهش دهند.

این پروتکل در سال 1997 در کیوتو، ژاپن به تصویب رسید، زمانی که گازهای گلخانه ای به سرعت آب و هوا، حیات روی زمین و سیاره ما را تهدید می کرد. امروزه، پروتکل کیوتو به اشکال دیگر ادامه دارد و مسائل مربوط به آن هنوز مورد بحث است.

بر اساس پروتکل کیوتو کشورهای صنعتی موظف بودند که تولید گازهای گلخانه ای خود را در زمانی که تهدید گرمایش جهانی به سرعت در حال افزایش بود، کاهش دهند

پروتکل با کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد در مورد تغییرات آب و هوا  مرتبط بود. این پروتکل در 11 دسامبر 1997 در کیوتو ژاپن به تصویب رسید و در 16 فوریه 2005 به قانون بین المللی تبدیل شد

کشورهایی که پروتکل کیوتو را تصویب کردند، حداکثر سطوح انتشار کربن را برای دوره های خاص تعیین کردند. اگر کشوری بیش از حد تعیین شده خود منتشر کند، با دریافت محدودیت کمتری در دوره بعدی جریمه می شود.

اصول اصلی

کشورهای توسعه یافته و صنعتی تحت پروتکل کیوتو قول داده اند که تا سال 2012 میزان انتشار هیدروکربن سالانه خود را به طور متوسط 2/5 درصد کاهش دهند. این عدد حدود 29 درصد از کل انتشار گازهای گلخانه ای جهان را نشان می دهد.

اهداف به هر کشوری بستگی داشت. در نتیجه، هر کشور هدف متفاوتی برای رسیدن به آن سال داشت.

اعضای اتحادیه اروپا متعهد شدند که انتشار گازهای گلخانه ای را تا 8 درصد کاهش دهند، در حالی که ایالات متحده و کانادا قول دادند تا سال 2012 انتشار خود را به ترتیب 7 و 6 درصد کاهش دهند.

مسئولیت های کشورهای توسعه یافته در مقابل کشورهای در حال توسعه

در پروتکل کیوتو به رسمیت شناخته شد که کشورهای توسعه یافته اساساً مسئول سطوح بالای فعلی انتشار گازهای گلخانه ای در جو در نتیجه بیش از 150 سال فعالیت صنعتی هستند. به این ترتیب، پروتکل بار سنگین تری را بر دوش کشورهای توسعه یافته نسبت به کشورهای کمتر توسعه یافته وارد کرد.

بر اساس پروتکل کیوتو موظف بود که 37 کشور صنعتی به اضافه اتحادیه اروپا انتشار گازهای گلخانه ای خود را کاهش دهند. از کشورهای در حال توسعه خواسته شد که داوطلبانه از این توافق پیروی کنند و بیش از 100 کشور در حال توسعه از جمله چین و هند به طور کلی از توافق کیوتو مستثنی شدند.

یک کارکرد خاص برای کشورهای در حال توسعه

این پروتکل کشورها را به دو گروه تقسیم کرد: ضمیمه 1 شامل کشورهای توسعه یافته و غیر ضمیمه یک به کشورهای در حال توسعه اشاره می کند. این پروتکل محدودیت های انتشار را فقط برای کشورهای ضمیمه 1 قرار داد. کشورهای غیر ضمیمه  با سرمایه گذاری در پروژه هایی که برای کاهش انتشار گازهای گلخانه ای در کشورهایشان طراحی شده بودند، شرکت کردند.

برای این پروژه‌ها، کشورهای در حال توسعه اعتبار کربن دریافت کردند که می‌توانستند آن را به کشورهای توسعه‌یافته مبادله یا بفروشند و به کشورهای توسعه‌یافته اجازه می‌دهد تا سطح بالاتری از حداکثر انتشار کربن را برای آن دوره داشته باشند. در واقع، این عملکرد به کشورهای توسعه یافته کمک کرد تا انتشار گازهای گلخانه ای را به شدت ادامه دهند.

دخالت ایالات متحده

ایالات متحده که توافقنامه اولیه کیوتو را تصویب کرده بود، در سال 2001 از این پروتکل خارج شد. ایالات متحده معتقد بود که این توافق ناعادلانه است زیرا فقط از کشورهای صنعتی می خواهد که کاهش انتشار گازهای گلخانه ای را محدود کنند و احساس می کرد که انجام این کار به اقتصاد ایالات متحده آسیب می رساند. 

پروتکل کیوتو در سال 2012 پایان یافت و عملاً نیمه کاره ماند

انتشارات جهانی تا سال 2005 همچنان در حال افزایش بود، سالی که پروتکل کیوتو به قانون بین المللی تبدیل شد - حتی اگر در سال 1997 تصویب شد. به نظر می رسید اوضاع برای بسیاری از کشورها، از جمله کشورهای اتحادیه اروپا، خوب پیش می رفت. آنها قصد داشتند تا سال 2011 به اهداف خود بر اساس توافق دست یابند یا از آنها فراتر روند. اما برخی دیگر همچنان کوتاهی کردند.

ایالات متحده و چین - دو تا از بزرگترین تولیدکنندگان گازهای گلخانه ای جهان - به اندازه کافی گازهای گلخانه ای تولید کردند تا از پیشرفت کشورهایی که به اهداف خود دست یافتند، بکاهند. در واقع، بین سال‌های 1990 تا 2009 حدود 40 درصد افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای در سطح جهان مشاهده شد.

اصلاحیه دوحه پروتکل کیوتو را تا سال 2020 تمدید کرد

در دسامبر 2012، پس از پایان اولین دوره تعهد پروتکل، طرفین پروتکل کیوتو در دوحه قطر گرد هم آمدند تا اصلاحیه ای را در موافقتنامه اولیه کیوتو اتخاذ کنند. این اصلاحیه موسوم به دوحه اهداف جدیدی برای کاهش انتشار برای دومین دوره تعهد، 2012-2020، برای کشورهای شرکت کننده اضافه کرد.

متمم دوحه عمر کوتاهی داشت. در سال 2015، در اجلاس توسعه پایدار که در پاریس برگزار شد، همه شرکت کنندگان کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد در مورد تغییرات آب و هوا پیمان دیگری را امضا کردند، توافقنامه آب و هوای پاریس، که عملاً جایگزین پروتکل کیوتو شد.

توافقنامه آب و هوای پاریس

توافقنامه آب و هوای پاریس یک پیمان مهم زیست محیطی است که تقریباً توسط هر کشوری در سال 2015 برای رسیدگی به تغییرات آب و هوا و اثرات منفی آن به تصویب رسید. این توافق شامل تعهدات همه کشورهای اصلی تولید کننده گازهای گلخانه ای برای کاهش آلودگی های تغییر دهنده آب و هوا و تقویت این تعهدات در طول زمان است.

یک دستورالعمل اصلی این قرارداد خواستار کاهش انتشار گازهای گلخانه ای جهانی برای محدود کردن افزایش دمای زمین در قرن حاضر به 2 درجه (ترجیح افزایش 1.5 درجه) سانتیگراد نسبت به سطوح ماقبل صنعتی است. توافقنامه پاریس همچنین راهی را برای کشورهای توسعه یافته فراهم می کند تا به کشورهای در حال توسعه در تلاش هایشان برای سازگاری با کنترل آب و هوا کمک کنند و چارچوبی برای نظارت و گزارش شفاف اهداف آب و هوایی کشورها ایجاد می کند.

پروتکل کیوتو امروز

در سال 2016، زمانی که توافقنامه آب و هوای پاریس اجرایی شد، ایالات متحده یکی از عوامل اصلی این توافق بود و پرزیدنت اوباما از آن به عنوان «ادای احترام به رهبری آمریکا» یاد کرد.

دونالد ترامپ به عنوان نامزد ریاست جمهوری در آن زمان، از این توافق انتقاد کرد و آن را توافقی بد برای مردم آمریکا دانست و متعهد شد در صورت انتخاب شدن، ایالات متحده را خارج کند. در سال 2017، رئیس جمهور وقت ترامپ اعلام کرد که ایالات متحده از توافقنامه آب و هوای پاریس خارج می شود و گفت که این امر اقتصاد ایالات متحده را تضعیف می کند.

رئیس جمهور سابق روند خروج رسمی را تا 4 نوامبر 2019 آغاز نکرد. ایالات متحده به طور رسمی از توافقنامه آب و هوای پاریس در 4 نوامبر 2020، یک روز پس از انتخابات ریاست جمهوری 2020، که در آن دونالد ترامپ در تلاش خود برای انتخاب مجدد از جوزف بایدن شکست خورد خارج شد. 

پرزیدنت بایدن در 20 ژانویه 2021، اولین روز ریاست جمهوری خود، روند پیوستن مجدد به توافقنامه آب و هوای پاریس را آغاز کرد که رسما از 19 فوریه 2021 اجرایی شد.

تقریباً تمام دانشمندانی که جو را مطالعه می کنند اکنون معتقدند که گرم شدن کره زمین در درجه اول نتیجه عمل انسان است. بنابراین، منطقاً آنچه انسان‌ها با رفتارشان به وجود آورده‌اند، باید با تغییر رفتار انسان‌ها قابل اصلاح باشد. برای بسیاری ناامیدکننده است که اقدام منسجمی برای مقابله با بحران آب و هوایی جهانی ساخته دست بشر هنوز اتفاق نیفتاده است.