با سلام خدمت جناب آقای علیرضا عقیلی مهریزی بسیار سپاسگذاریم که به بهانه برگزاری نوزدهمین نمایشگاه بینالمللی سنگ اصفهان وقت خود را در اختیار ما قرار دادید.
سلام. من هم از شما متشکرم که این فرصت را به من می دهید تا در مورد صنعت سنگ گفتگویی داشته باشیم.
نمایشگاه بین المللی سنگ اصفهان به عنوان یکی از رویدادهای قدیمی و مهم صنعت سنگ ایران شناخته میشود. لطفاً در مورد اهداف و ظرفیت های این نمایشگاه و اهداف برگزاری آن توضیح دهید.
به نظر من اهداف اصلی برای برگزاری و شرکت کردن در این نمایشگاه می بایست به وضوح تعریف شوند تا ثمره لازم و کافی از این نمایشگاه برده شود. اهداف جزیی تر و دقیق تری مثل معرفی محصولات و خدمات جدید و ایجاد شبکههای تجاری با سایر فعالان صنعت سنگ در داخل و خارج از کشور و گسترش این شبکههای تجاری برای اثربخشی نمایشگاه بسیار مهم است.
یکی دیگر از اهداف که باید به درستی و به شکل شفاف تعریف شود ارتقای برند شرکت کنندگان است که میتوانند از این فرصت استفاده کنند تا برند خود را در سطح ملی و بینالمللی تقویت کنند. از دیگر اهداف مهم می تواند شناسایی بازارهای جدید باشد. نمایشگاه سنگ اصفهان در صورت دعوت و جذب مناسب خریداران بین المللی میتواند به شرکت کنندگان کمک کند تا بازارهای جدیدی را شناسایی کرده و فرصتهای صادراتی خود را افزایش دهند.
به دلیل وجود ماشین سازان قدیمی و مطرح در این صنعت بخش ماشین آلات و تجهیزات صنعت سنگ در نمایشگاه صنعت سنگ اصفهان بسیار مهم است و فرصت مناسبی برای این صنعتگران کهنه کار به شمار می آید که البته پرداختن به جزییات این موضوع فرصت جداگانه ای می طلبد.
در سال های اخیر این موضوع که نمایشگاه سنگ اصفهان است محل عرضه چه نوع محصولات و خدماتی باشد محل مناقشه بوده است. کوپ، سنگ های بریده یا عرضه تخصصی ماشین آلات این صنعت؟! به نظر من این پتانسیل در هر سه بخش به اندازه کافی وجود دارد و اگر شاهد حضور کمرنگ یک یا دو بخش هستیم بایستی آسیب شناسی دقیق و عمیق اقتصادی و حتی فرهنگی انجام شود تا بطور مثال به شکل دقیق تری متوجه بشویم که آیا اساساً نمایشگاه در شهرهایی با فرهنگ کهن و خاص که فرهنگ عمومی یک فرهنگ نمایشی نیست و به دلایل تاریخی گاهی دچار محافظه کاری هم می شود، به شکلی ذاتی با چه نوع رویکردی در خصوص رویدادی مانند نمایشگاه مواجه است، مقاومت یا استقبال؟! و انجام این دست پژوهش ها و دیگر پژوهش ها در سطح جامعه و صنعت توسط دانشگاه ها مورد نیاز است تا به آسیب شناسی و گفتگو در لایه های اول و دوم مسئله بسنده نشود و دلایل عمیق تر رونق یا شکست اینگونه رویدادها بررسی شود.
ممنون نکات جالبی بود، چه نوآوریهایی قابلیت استفاده در برگزاری این نمایشگاه را دارد؟
اصولاً استفاده از فناوریهای نوین، تجربه بازدیدکنندگان را بهبود می دهد. به عنوان مثال طراحی یک اپلیکیشن تلفن همراه که به بازدیدکنندگان کمک کند تا اطلاعات کاملی درباره شرکتکنندگان، محصولات و برنامههای نمایشگاه به دست آورند یا اختصاص دادن بخش ویژهای به استارتآپ ها و شرکت های دانش بنیان حوزه سنگ که بتوانند ایدههای نوآورانه خود را ارائه دهند می تواند به شکل جدی برای این نمایشگاه در نظر گرفته شود.
برگزاری چنین نمایشگاههایی با چه چالشهایی همراه است؟
برگزاری نمایشگاههای بینالمللی در شرایط فعلی با چالشهای زیادی همراه است. از جمله این چالشها میتوان به تحریمها، نوسانات ارزی، مشکلات بانکی و محدودیتهای سفر اشاره کرد.
یکی دیگر از چالش های جدی متقاعد سازی ذینفعان داخلی و خارجی برای شرکت در این نمایشگاه ها است که با انواع و اقسام دلایل موجه و غیر موجه به سادگی حاضر به مشارکت در این دست رویداد ها نیستند و گاهی برای حضورشان مقاومت می کنند. با این حال، باید تلاش شود تا با همکاری برگزار کنندگان، شرکتکنندگان و حمایت دستگاههای دولتی، این چالشها به حداقل برسند.
صنعت سنگ ایران با وجود پتانسیلهای فراوانی که دارد و قدمت زیاد، با چالشهایی روبرو است. ممکن است برخی از مهمترین این چالشها را بفرمایید؟
بله مهم ترین چالش انواع نوسانات محیطی است که پیشبینیپذیری بازار را کاهش داده و برنامهریزی بلندمدت را برای تولیدکنندگان دشوار کرده. در شرایط فعلی صنعت سنگ نیازمند سرمایهگذاریهای جدی برای بهروزرسانی تکنولوژی، توسعه اکتشاف و استخراج مسئولانه از معادن، بهبود فرآوری و ارتقای کیفیت محصولات است. اما به دلیل محدودیتهای اعتباری و ریسکهای سرمایهگذاری، جذب سرمایه گذاران داخلی و خارجی با چالش مواجه است.
در کنار این چالش ها رکود نسبی در بخش ساختمان سازی، تقاضا برای سنگ ساختمانی در بازار داخلی را کاهش داده است. از سوی دیگر نمی شود از سهمی که توسط محصولات جایگزین در بازار اشغال شده است چشم پوشی کرد. انواع سنگ های مصنوعی، کاشی و سرامیک ها و دیگر متریال های مصنوعی با تنوع بالا و قیمتهای رقابتی، سهم بازار سنگهای طبیعی را کاهش داده اند.
این مصالح با ویژگیهایی مانند تنوع رنگ و طرح و نصب آسان، جایگزینی برای سنگهای طبیعی در برخی کاربردها به شمار رفته اند که البته به نظر من در بلند مدت و گسترش آگاهی مصرف کنندگان و تمایل بیشتر برای مصرف کالاهای سبز و سازگار با محیط زیست، صنعت سنگ جایگاه واقعی خود را بدست خواهد آورد و استفاده از مصالح مصنوعی کاهش خواهد یافت.
نوسانات ارزی، تورم، تحریمها، مشکلات بانکی، هزینههای بالای حمل و نقل، تعرفهگذاریهای گمرکی، فرسودگی ماشین آلات استخراج معادن و کمبود نقدینگی و سرمایه در گردش در داخل، رقابت با سایر تولیدکنندگان سنگ در بازارهای جهانی را با چالش مواجه کرده است.
همچنین، ضعف در بازاریابی و برندسازی محصولات ایرانی در بازارهای بینالمللی، از دیگر موانع صادرات به شمار میرود. کمبود نیروی کار ماهر و متخصص در زمینه اکتشاف، استخراج، فرآوری، طراحی و بازرگانی از دیگر چالشهای این صنعت است. نبود استانداردهای مشخص و کنترل کیفیت مناسب در تولید سنگ، بعضاً باعث کاهش کیفیت محصولات و از دست رفتن برخی از بازارهای صادراتی شده است و در نهایت در مقیاس کلان چالش رقابت برند کشور با برند کشورهای ترکیه، ایتالیا و ... چالش مهمی است و ما برای ارائه یک تصویر مثبت که به نفع صادرات باشد با موانعی مواجه هستیم که باید به آنها توجه شود و تلاش جدی انجام دهیم تا تصویر خود را در ذهن مخاطبان هدف بهبود دهیم و مجموع اقتصاد کشور از آن بهره ببرد.
آیا راهکارهایی برای رفع این چالش ها وجود دارد؟
بله قطعا وجود دارد. برای رفع این چالشها، نیاز به همکاری دولت و بخش خصوصی به شکل فعالانه است. راهکارهایی مانند حمایتهای دولتی با ارائه تسهیلات مالی، حمایت قانونی و مالی از صادرات، ایجاد زیرساختهای لازم و تدوین قوانین و مقررات مناسب برای حمایت از صنعت سنگ و همچنین ارائه تسهیلات مناسب برای بهروزرسانی ماشین آلات معادن و کارخانجات فرآوری، توسعه بازارهای صادراتی، حضور در نمایشگاههای بینالمللی، بازاریابی هدفمند، برندسازی محصولات ایرانی و ایجاد شبکههای تجاری بینالمللی، آموزش نیروی کار، رعایت استانداردهای زیست محیطی و اجرای برنامههای کاهش آلودگی و حفاظت از محیط زیست در واحدهای معدنی و تولیدی، تاثیر گذاری بر رسانه های بین المللی و حضور فعال و صحیح در رسانه های اجتماعی و ... این ها تعدادی از راهکارهای موجود و در دسترس هستند. با اتخاذ این راهکارها و تلاشهای بخش خصوصی و تسهیل گری توسط بخش حکمرانی، میتوان به بهبود وضعیت صنعت سنگ ایران و افزایش سهم آن در بازارهای جهانی بسیار امیدوار بود.
به نکات مهمی اشاره کردید، در میان این چالش ها، راهکارهای توسعه بازارهای صادراتی سنگ ایران چیست؟
قطع به یقین توسعه صادرات سنگ یکی از راههای اصلی برای رشد و توسعه صنعت سنگ ایران است. با توجه به تنوع و کیفیت سنگهای ایرانی، این صنعت پتانسیل بسیار بالایی برای رقابت در بازار های جهانی دارد. اما برای دستیابی به این هدف، باید موانع موجود را شناسایی و راهکارهای مناسب برای رفع آنها اتخاذ کنیم.
تحریمهای اقتصادی، یکی از موانع صادرات سنگ بوده است. فضای نامطلوب در رسانه های بین المللی تا حدودی تاثیر منفی بر تصویر برند کشور و همچنین بر مذاکرات تجاری بخش خصوصی در سطح بین المللی داشته است. قوانین و دستور العمل های خلق الساعه که به اشتباه گاهی هم به عنوان رویکرد اقتضایی یا همان Contingency Approach از آن یاد شده، برنامهریزی صادراتی را با مشکل مواجه کرده و موضوعات ساده ای مثل پیشبینی قیمت تمامشده محصولات را دشوار ساخته است.
البته این نکته نیز مهم است که ایران با کشورهایی در صنعت سنگ که در بازارهای جهانی بسیاری از چالش های ما را ندارند اما با چالش های دیگری مانند عدم دسترسی به انرژی ارزان مواجهند، رقابت میکند. متاسفانه گاهی هم عدم آگاهی کافی برخی از معدنکاران، کارخانه داران بازرگانان ایرانی از بازارهای جهانی و نیازهای مشتریان دردسرساز است که این موضوع ارتباط بسیار زیادی هم با آموزش ناکافی و فرهنگ صادراتی در صنایع مختلف و از جمله صنعت سنگ دارد و پیامدهایی مانند کاهش اعتماد بعضی از مشتریان خارجی نسبت به محصولات ایرانی را به همراه دارد.
اما راهکارها باید ایجاد و استفاده شوند راهکارهایی مانند حذف موانع صادراتی، تلاش برای بهبود روابط تجاری با سایر کشورها و تسهیل در نقل و انتقالات مالی، اتخاذ سیاستهای پولی و مالی مناسب برای کنترل نوسانات نرخ ارز و ایجاد ثبات بیشتر در بازار، توسعه زیرساختها و سرمایهگذاری در زیرساختهای حمل و نقل و انبارداری برای کاهش هزینههای صادرات و بهبود کیفیت خدمات، بهبود کیفیت و استانداردسازی محصولات و استفاده از آزمایشگاههای مجهز برای کنترل کیفیت، تدوین استانداردهای ملی و بینالمللی و اخذ گواهینامههای معتبر، حمایت مالی برای بازاریابی و تبلیغات اصولی با حضور فعال در نمایشگاههای بینالمللی، ایجاد وبسایتهای تخصصی، تولید کاتالوگ و بروشورهای معرفی محصولات و استفاده صحیح از رسانه ها و شبکههای اجتماعی برای معرفی موثر سنگهای ایرانی، شناسایی بازارهای نوظهور و کشورهای هدف، انجام مطالعات کامل از بازارهای بین المللی، حمایت دولت از شرکتهای دانشبنیان فعال در این حوزه و ایجاد صندوقهای ضمانت صادرات و یکی دیگر از کلیدهای اصلی که بارها به آن اشاره کردم برندسازی صحیح و ایجاد برندهای قوی برای سنگ های ایرانی است.
در نهایت، توسعه صادرات سنگ نیازمند یک برنامه جامع و بلندمدت است که با همکاری دولت، بخش خصوصی و فعالان صنعت سنگ به اجرا درآید و مطمئن هستم که توانایی انجام همه این کارها وجود دارد.
چه انتظاری از آینده صنعت سنگ ایران دارید؟
صنعت سنگ ایران پتانسیل بسیار بالایی دارد و من انتظار این را دارم که به شرط رفع موانع، این صنعت بتواند به یکی از مهمترین صنایع صادراتی کشور تبدیل شود. با توجه به تنوع سنگهای موجود در ایران و کیفیت محصولات تولید شده که البته بایستی ارتقا هم پیدا کند و به تناسب بازارهای هدف سفارشی سازی شود، میتوانیم انتظار داشته باشیم که در بلندمدت شاهد رشد چشمگیر این صنعت باشیم.
چه پیش بینی برای آینده صنعت سنگ دارید؟
پیشبینی قطعی آینده برای بسیاری از صنایع در جهان از جمله صنعت سنگ، با توجه به عوامل متعدد داخلی و خارجی و عدم قطعیت هایی که با آنها مواجه هستیم، بسیار چالشبرانگیز است. با این حال، با توجه به روندهای فعلی و پتانسیلهای موجود، میتوان چند پیشبینی کلی ارائه کرد.
رقابت روزافزون جهانی یکی از موارد خواهد بود که این رقابت با توجه به افزایش تولید سنگ در کشورهای رقیب و بهبود کیفیت محصولات آنها، رقابت در بازار جهانی سنگ را تشدید خواهد کرد. نکته مهم دیگر اهمیت بیش از پیش برندسازی و بازاریابی اصولی برای حفظ سهم بازار و افزایش صادرات خواهد بود، که در این راستا توجه کامل به ارتقا برند کشور ایران هم اهمیت ویژه ای خواهد داشت که انشاالله در فرصت دیگری به شکل مفصل به این موضوع خواهیم پرداخت.
پیش بینی دیگر من رشد تقاضا برای سنگهای طبیعی در بلند مدت است که علیرغم تهدید کسب سهم بازار توسط متریال های جایگزین در کوتاه مدت و میان مدت، با توجه به موضوع پایداری و با افزایش آگاهی عمومی نسبت به مسائل زیستمحیطی، تقاضا برای مصالح ساختمانی طبیعی از جمله سنگ های طبیعی افزایش خواهد یافت که این می تواند به معنی استفاده از سنگ در ساختمانها و پروژه های سبز باشد.
اهمیت استفاده روز افزون از فناوری ها و نوآوری های مرز دانشی (Cutting Edge) در این صنعت هم اکنون و درآینده نزدیک هم بر کسی پوشیده نیست، استفاده از فناوریهای نوین مانند اتوماسیون خطوط تولید و مکانیزاسیون در فرآوری سنگ، باعث افزایش بهرهوری و کاهش هزینههای تولید خواهد شد. طراحیهای جدید و خلاقانه و تعریف کاربردهای جدید برای سنگ در فضاهای مختلف و استفاده از هوش مصنوعی، نرمافزارهای طراحی و شبیهسازی، امکان ایجاد طرحهای جدید و متنوع از سنگ را بیش از پیش فراهم خواهد کرد.
اما مورد مهم دیگر چالشهای زیستمحیطی و مقررات زیستمحیطی سختگیرانهتری خواهد بود که با توجه به اهمیت بیش از پیش حفظ محیط زیست، مقررات زیستمحیطی در حوزه استخراج و فرآوری سنگ در سراسر جهان تشدید خواهد شد و فعالان این صنعت باید به استخراج مسئولانه و کاهش اثرات زیستمحیطی فعالیتهای خود در بخش استخراج و همینطور فرآوری توجه بیشتری کنند.
توسعه بازارهای جدید و بازارهای نوظهور آسیایی و آفریقایی و حوزه خلیج فارس و شاید امریکای شمالی، فرصتهای جدیدی را برای صادرات سنگ ایران فراهم خواهد کرد. نقش دولت برای حمایت از صادرات نیز بسیار مهم خواهد بود. یکی دیگر از اقدامات مهم و موثر ایجاد مناطق ویژه اقتصادی برای صنعت سنگ است که اگر به شکل اصولی و مطالعه شده انجام شود می تواند به توسعه این صنعت کمک کند و گره گشای بسیاری از مشکلات خواهد بود.
در مجموع، آینده صنعت سنگ با چالشها و فرصتهای زیادی همراه است. بازرگانان، معادن و کارخانه ها و شرکتهای فعال در این حوزه با توجه به تغییرات باید به شکل منعطف خود را برای رقابت در بازار های جهانی آماده کنند و با استفاده از تمام قابلیت های فناوریهای نوین و نوآوری، به دنبال ایجاد ارزش افزوده بیشتر باشند و در نهایت همانطور که در یک مصاحبه دیگر هم عرض کردم ورود سرمایه گذاران با میزان سرمایه گذاری بسیار بالا به این صنعت قریب الوقوع اتفاق خواهد افتاد و مقیاس های تولید را دگرگون خواهد کرد و با مزیت رقابتی صرفه به مقیاس یا همان Economies of Scale باعث حذف ارگانیک بخشی از تولیدکنندگان کوچک خواهند شد، اتفاقی شبیه آنچه با ظهور فروشگاه های بزرگ عرضه کالا برای خرده فروشی ها افتاد.
به عنوان آخرین سوال به موضوع نمایشگاه بین المللی سنگ اصفهان برگردیم، برای موفقیت در برگزاری نمایشگاه صنعت سنگ، باید به چه مواردی توجه کرد؟
بله برگردیم به موضوع نمایشگاه. بهبود کیفیت خدمات ارائه شده به شرکت کنندگان و بازدیدکنندگان و ارائه خدمات با کیفیت بالا و استانداردهای بینالمللی، نوآوری در طراحی و تولید محتواهای مرتبط با نمایشگاه در فضای مجازی و استفاده از خدمات جدید و متنوع و از طرف دیگر بازاریابی و برندسازی اصولی برای نمایشگاه بین المللی سنگ اصفهان و ایجاد برند قوی و شناخته شده تر در بازارهای جهانی هم برای برند شهری اصفهان و همینطور برای برند کشور ایران و هم برای سنگ های ایرانی و صادرکنندگان در بخش معادن، کارخانه ها و بازرگانان می تواند برای جذب بازدیدکنندگان بین المللی بسیار مفید باشد.
با توجه به پتانسیلهای بالای صنعت سنگ ایران و بخصوص اصفهان، میتوان انتظار داشت که با برنامهریزی صحیح به لحاظ زمانبندی و همچنین سرمایهگذاری مناسب و پژوهش هایی که در ابتدای گفتگو مطرح شد، این نمایشگاه بتواند به جایگاه مناسبی در بین نمایشگاه های بین المللی در حوزه سنگ های طبیعی در جهان دست پیدا کند.
در پایان، چه پیامی برای شرکتکنندگان و بازدیدکنندگان نمایشگاه دارید؟
امیدوارم این نمایشگاه برای همه مشارکت کنندگان، بازدید کنندگان و برگزارکنندگان و کلیه ذینفعان این صنعت مفید و مثمر ثمر باشد و از همه فعالان اقتصادی مرتبط به موضوع دعوت میکنم تا با حضور و بازدید از این رویداد، به توسعه صنعت سنگ ایران کمک کنند.
از شما متشکریم که وقت خود را در اختیار ما قرار دادید.
متشکرم از شما برای دعوت من به این مصاحبه.
