تنها در دو روز در ماه اگوست امسال، سیل های شدید ویرانی های گسترده ای در سراسر یمن ایجاد کرد که منجر به کشته شدن حداقل 38 نفر و تخریب پناهگاه های هزاران آوارگان داخلی در شهر مارب شد.
این یک رویداد یکباره نبود. در طول یک ماه - از اواسط ژوئیه تا اواسط آگوست - سیل 16 استان را در سراسر کشور تحت تاثیر قرار داد و حداقل 77 نفر را کشت.
این درجه غیرمعمول سیل، بیانگر یک فاجعه مرکب برای کشوری است که کارشناسان پیشبینی کردهاند به زودی آب قابل استفاده تمام میشود و در هشت سال گذشته در اثر جنگ ویران شده است.
دکتر ولید صالح، مشاور فنی ارشد سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در عدن می گوید: باران کمیاب است، اما زمانی که می آید برای مدت کوتاهی بسیار شدید است و باعث سیل می شود که به نوبه خود باعث خسارت قابل توجهی به زمین های کشاورزی و ساختمان ها و همچنین تلفات جانی می شود.
در واقع، با افزایش دما، فراوانی و شدت رویدادهای شدید آب و هوایی نیز افزایش یافته است که با تخریب منابع آب در سراسر کشور توسط طرفهای درگیر، باعث تعمیق بحران یمن همراه شده است.
بحران فقط بدتر خواهد شد. بر اساس تحقیقات جدید انجام شده توسط مرکز غیرنظامیان در منازعه (CIVIC)، درگیری های محلی بر سر آب و سایر منابع در سراسر یمن در حال وقوع است. به عنوان مثال، در استان هادرموت، دو گروه از کشاورزان پس از تخریب یک کانال سیل بر سر آب با هم درگیر شده اند.
اگر تغییرات اقلیمی و تخریب محیط زیست فوراً مورد توجه قرار نگیرد، چنین درگیریهایی پتانسیل بزرگتر و غیرقابل حل شدن را دارند.
در طول نیم قرن گذشته، میانگین دمای یمن 1.8 درجه سانتیگراد افزایش یافته است و یک واکنش زنجیره ای را آغاز کرده است - بارندگی غیرقابل پیش بینی و دوره های طولانی خشکسالی و سیل شدید.
این روندهای آب و هوایی زمین های قابل کشت و زیرساخت های حیاتی را ویران ساخته و ده ها هزار نفر را آواره کرده است.
با وجود هیچ زیرساختی برای جذب و هدایت بارندگی به سمت حوضههای آبی کشور، سطح آب در سفرههای زیرزمینی یمن بهطور خطرناکی پایین میآید در نتیجه چاه های متصل به حوضه ها شروع به خشک شدن کرده اند. در پایتخت یمن شهر صنعا، قبلاً آب در عمق 180 متری یافت می شد اما امروزه برخی از چاه هایی که تا عمق 1000 متری حفر می شوند، آب آشامیدنی تولید نمی کنند.
یمن زمانی کشوری بود که عمدتاً به کشاورزی وابستگی داشت اما درصد جمعیتی که در روستاهای یمن زندگی میکردند از 91 درصد به 61 درصد بین سالهای 1960 تا 2020 کاهش یافته است.
از آنجایی که کشاورزی به طور فزایندهای غیرقابل دوام شده است، جوامع کشاورزی در جستجوی معیشت جایگزین به شهرها مهاجرت کردهاند. در همین حال، آبیاری برای کسانی که در کشاورزی باقی مانده اند، بی نظم باقی می ماند.
تغییرات آب و هوایی و آبیاری بیش از حد تنها عوامل اصلی کمبود آب در یمن نیستند. جنگ بین ائتلاف به رهبری عربستان سعودی و گروه مسلح حوثی همچنین زیرساخت های مهم آب را آسیب دیده و تخریب کرده است.
یک زن آواره یمنی گفت که چگونه حوثیها در اکتبر 2021 مینهای زمینی را در اطراف منطقه الجبه مارب قرار دادهاند. سپس سیلها این مینها را به زمینهای مردم برد. او گفت: «همه کشاورزان مجبور شدند زمین خود را رها کنند ... حتی گوسفندانشان هم نمی توانستند در آنجا چرا کنند.
البته درگیری های جامعه بر سر آب در یمن چیز جدیدی نیست. اشراق المقطری، یکی از اعضای کمیسیون ملی تحقیق در مورد نقض حقوق بشر در یمن، درگیری دو دهه ای مداوم بین دو قبیله ساکن در منطقه موودیم در استان تعز بر سر آب شیرین را شرح داد. او گفت که افراد هر دو قبیله طی سالها کشته و زخمی شدهاند و درگیری با جنگ گستردهتر در کشور و محاصره حوثیها در شهر تشدید شده است.
با این حال، تحقیقات نشان میدهد که با کاهش منابع آب در آینده، بسیاری از درگیریهای تازهتری پدیدار خواهند شد.
جابجایی به فشار منابع در جوامعی که از جنگ فرار می کنند می افزاید. استان مارب، استانی که قبل از جنگ فقط 500000 نفر جمعیت داشت، اکنون به دلیل هجوم آوارگان، بیش از سه میلیون نفر جمعیت دارد. در آنجا بین بیجاشدگان داخلی و جامعه میزبان بر سر زمین، فاضلاب و مدیریت زباله درگیری درگرفت.
مکان های کمی در جهان وجود دارد که تهدیدات ناشی از تغییرات آب و هوایی تا این حد مشهود باشد.
بدون راه حل های پایدار و بلندمدت برای کاهش اثرات تغییرات آب و هوایی و تخریب محیط زیست توسط انسان، مردم یمن با خطرات جدی روبرو هستند.
با این حال، یمن باید به عنوان یک هشدار آشکار برای بقیه جهان نیز باشد. تغییر اقلیم به عنوان یک افزایش دهنده تعارض عمل می کند. در صورت عدم رسیدگی، تهدیدی برای تشدید جنگهای موجود و ایجاد جنگهای جدید، هم در یمن و هم در هر بخش دیگر از کره زمین است.
