مقدمه
از جاکارتا تا سانفرانسیسکو، صدها هزار نفر طی دو ماه گذشته در اعتراض به حمله مداوم اسرائیل به غزه که بیش از 18700 نفر از جمله بیش از 7700 کودک را به قتل رسانده است، به خیابان ها ریخته اند.
بر اساس گزارش «پروژه دادههای مکان و رویدادهای درگیریهای مسلحانه»، یک سازمان غیردولتی متخصص در جمعآوری دادههای درگیری از 7 اکتبر تا 24 نوامبر، حداقل 7283 تظاهرات در حمایت از فلسطین در بیش از 118 کشور و منطقه برگزار شد.
بسیاری دیگر تصمیم گرفته اند با استفاده از قدرت خرید خود محکومیت خود را ابراز کنند و محصولات و خدماتی را که از اسرائیل حمایت می کنند تحریم کنند و در نتیجه به جنبش بایکوت، عدم سرمایه گذاری و تحریم (BDS) که در سال 2005 توسط ائتلافی از گروه های جامعه مدنی فلسطینی راه اندازی شد، دامن بزنند.
BDS چیست؟
جنبش BDS یا Boycott, Divestment and Sanctions که توسط ائتلافی از گروههای جامعه مدنی فلسطینی در سال 2005 تأسیس شد، با وجود ممنوعیت در بسیاری از دانشگاههای ایالات متحده و کانادا و حداقل در 35 ایالت در ایالات متحده، مورد توجه جهانی مجدد قرار گرفت.
این جنبش به دنبال به چالش کشیدن حمایت بینالمللی از آنچه که آپارتاید اسرائیل و استعمار شهرکنشینان میخواند - که در آن استعمارگران جایگزین جامعه بومی میشوند - است و از این اصل حمایت میکند که «فلسطینیها از حقوقی مشابه با بقیه بشریت برخوردارند».
BDS با الهام از جنبش ضد آپارتاید آفریقای جنوبی، جنبش حقوق مدنی ایالات متحده و مبارزه ضد استعماری هند، با تمرکز بر شرکتها و محصولات منتخبی که نقش مستقیمی در سیاستهای اسرائیل علیه فلسطینیها دارند، بایکوت آنها را مؤثر میسازد.
کمپین آنها به چهار دسته تقسیم می شود:
بایکوت مصرف کننده: تحریم برندهایی که سابقه همدستی در سوء استفاده علیه فلسطینیان را دارند.
سرمایه گذاری ها: فشار بر دولت ها و نهادها برای توقف تجارت با شرکت هایی که امکان اشغال سرزمین های فلسطینی توسط اسرائیل را فراهم می کنند.
فشار: از مردم و موسسات می خواهد که برندها و خدمات را تحت فشار قرار دهند تا به همدستی خود در سوء استفاده علیه فلسطینی ها پایان دهند.
تحریمهای ارگانیک: تحریمهای مردمی برندهایی که آشکارا از خشونت اسرائیل علیه فلسطینیها حمایت میکنند.
عمر برغوتی، یکی از بنیانگذاران BDS، گفت که اسرائیل سال هاست که یک وزارتخانه کامل دولتی را به مبارزه با جنبش BDS اختصاص داده است.
برغوتی به الجزیره گفت که BDS خواستار پایان دادن به اشغال نظامی اسرائیل است که در سال 1967 آغاز شد. برچیدن «سیستم آپارتاید خود که توسط عفو بینالملل و اجماع جهانی سازمانهای حقوق بشری مستند شده است و احترام به حق پناهندگان فلسطینی برای بازگشت به سرزمینهایشان که در سال 1948 از آنجا به زور آواره شدهاند.
جنبش BDS که در اعلامیه جهانی حقوق بشر تثبیت شده است، قاطعانه با تمام اشکال نژادپرستی، از جمله اسلام هراسی و یهودستیزی مخالف است. برغوتی گفت که BDS همدستی را هدف قرار می دهد نه هویت.
او افزود که تحریم فعلی در سراسر جهان علیه مکدونالدز، برگر کینگ، پیتزا هات، پاپا جان و سایر شرکتها، ناشی از کمپینهای ارگانیک مردمی است و توسط جنبش BDS آغاز نشده است.
او گفت که یکی از دلایل اصلی این تحریم این است که شعبه یا شعبههای این شرکتها در اسرائیل آشکارا از ارتش اسرائیل حمایت کرده و کمکهای غیر نقدی سخاوتمندانهای را به ارتش اسرائیل در طول تهاجم ارائه کردهاند.
بسیاری از برندهای غربی، به ویژه آنهایی که طرفدار اسرائیل هستند، تأثیر تحریم ها را احساس کرده اند. صاحبان امتیازات محلی – از جمله مکدونالدز در مصر، عمان، پاکستان و امارات متحده عربی – بیانیههایی منتشر کردهاند که از اقدامات انجامشده توسط همتایان اسرائیلی خود فاصله گرفتهاند.
بسیاری از شعبه ها در مالکیت محلی هستند و صاحبان مشاغل از آسیب اقتصادی و بیکاری ناشی از تحریم ها می ترسند.
برغوتی احساس میکند که علاقه فزایندهای به جنبش BDS وجود دارد،او می گوید: «این واقعیت که بسیاری از فعالان بایکوت خودجوش، اکنون برای راهنمایی برای ایجاد کمپینهای استراتژیک و پایدار به جنبش BDS مراجعه میکنند، ما را امیدوار میکند که فراتر از توقف جنگ و نسلکشی کنونی اسرائیل در غزه – با حمایت ایالات متحده، اتحادیه اروپا، بریتانیا، کانادا، استرالیا و دیگران - ما میتوانیم تمام این خشم بیسابقه را به کمپینهای استراتژیک هدایت کنیم که واقعاً میتواند بسیاری از همدستیهای جاری در جنایات اسرائیل را کاهش دهد.»
شرکت های مرتبط با شهرک سازی های غیرقانونی اسرائیل
علاوه بر فهرست هدف BDS، دفتر حقوق بشر سازمان ملل در سال 2020 فهرستی از 112 نهاد تجاری که با شهرکهای اسرائیلی ارتباط داشتند، منتشر کرد که طبق قوانین بینالمللی غیرقانونی تلقی میشوند. در ماده 49 کنوانسیون چهارم ژنو آمده است: «دولت اشغالگر نباید بخشهایی از جمعیت غیرنظامی خود را به سرزمینی که اشغال کرده است منتقل کند». همچنین «انتقالات اجباری فردی یا جمعی و همچنین اخراج افراد محافظت شده از سرزمین های اشغالی» را ممنوع می کند.
به گفته عفو بینالملل، همدستی در جنایات جنگی جرمی است که افراد از جمله مدیران تجاری و مدیران میتوانند مسئولیت کیفری آن را بر عهده بگیرند.
نود و چهار شرکت نام برده مستقر در اسرائیل هستند. 18 شرکت باقیمانده در کشورهای دیگر از جمله ایالات متحده، بریتانیا، هلند، فرانسه، لوکزامبورگ و تایلند قرار دارند.
شرکت هایی که از اسرائیل حمایت کرده اند
پروفسور جوزف سوننفلد از دانشگاه ییل، شرکتهای بزرگی را که در سراسر جهان حمایت و همبستگی خود را با اسرائیل اعلام کردهاند، پیگیری میکند.
بسیاری از شرکتها به گروههای کمکرسانی بینالمللی که به غزه تحت محاصره نیز خدمت میکنند، کمک میکنند. بسیاری از شرکت ها فقط حمایت خود را اعلام می کنند، برخی نیز حمایت و کمک خود را از اسرائیل و/یا برای غزه اعلام کردند.
از این فهرست، الجزیره 212 شرکت را بر اساس معیارهای زیر دسته بندی کرد:
- حملات 7 اکتبر حماس را محکوم کرد (184 شرکت)
- گفت آنها "در کنار اسرائیل ایستاده اند" (62 شرکت)
- پول تعهد شده به اسرائیل یا گروه های اسرائیلی (35 شرکت)
- پول متعهد شده به گروه های کمک به ویژه برای فلسطین (3 شرکت)
- پول تعهد شده به گروه های کمک بین المللی (26 شرکت)
از 212 شرکت در فهرست سوننفلد، حداقل 30 شرکت به اسرائیل و گروه های وابسته به آن تعهد مالی دادند. برخی از بزرگترین تعهدات عبارتند از: مایکل بلومبرگ (25 میلیون دلار)، جفریز (13 میلیون دلار)، بلک استون (7 میلیون دلار)، سلزفورس (2.4 میلیون دلار)، بوئینگ (2 میلیون دلار)، دیزنی (2 میلیون دلار)، جانسون و جانسون (2 میلیون دلار).
حداقل 16 شرکت به گروه های بین المللی کمک مالی تعهد دادند. از جمله UBS (10 میلیون دلار)، Chanel (4 میلیون دلار)، Salesforce (2.3 میلیون دلار)، Verizon (2 میلیون دلار) و مبلغ نامشخصی از هولدینگ کاپری که دارای جیمی چو، ورساچه و مایکل کورس است.
حداقل سه شرکت به طور مشخص به گروههای کمکرسان فلسطینی، که شامل Accenture (1.5 میلیون دلار) برای هلال احمر فلسطینی میشود، پول پرداخت کردند.
