در مطالعه حاضر به طور تجربی عوامل مؤثر بر شاخص میزان تابآوری اقتصادی در کشورهای منطقه خاورمیانه طی دوره زمانی 2020-2000 ارزیابی شد. در این راستا، ابتدا شاخص تابآوری اقتصادی بر مبنای چندین زیرشاخص محاسبه و سپس تأثیر عوامل مؤثر بر این شاخص برای کشورهای نفتی و غیرنفتی خاورمیانه مورد بررسی قرار گرفت.
عوامل مؤثر بر تابآوری اقتصادی شامل متغیرهای فناوری، تولید نفت، درجه باز بودن اقتصاد، جهانی شدن سیاسی، جهانی شدن فرهنگی و مخارج دولت بود. برای دستیابی به اهداف مطالعه از رویکرد همجمعی حداقل مربعات معمولی پویا استفاده شد.
نتایج تحلیل هl حاکی از وجود رابطه بلندمدت بین متغیرهای تحقیق بود. براساس نتایج بدست آمده به جز متغیر مخارج دولت سایر متغیرهای ذکر شده بر تابآوری اقتصادی کشورهای نفتی خاورمیانه در بلندمدت تأثیر مثبت داشتهاند. البته، بین متغیر تولید نفت و تابآوری اقتصادی کشورهای نفتی تأثیر معنیداری یافت نشد.
ضریب متغیر جهانی شدن سیاسی بیشترین اثر مثبت را بر تابآوری اقتصادی کشورهای نفتی دارد. متغیرهای درجه باز بودن اقتصاد و جهانی شدن فرهنگی نیز از این حیث به ترتیب در رتبههای بعدی قرار دارند. این در حالی است که متغیر جهانی شدن فرهنگی بیشترین اثر مثبت را بر میزان تابآوری اقتصادی کشورهای غیرنفتی در بلندمدت دارد.
همچنین، تأثیر معنیداری بین متغیر مخارج دولت و تابآوری کشورهای غیرنفتی مشاهده نشد. با توجه به نتایج، انتظار میرود در نتیجهی جهانی شدن و افزایش ارتباطات سیاسی، تجاری و فرهنگی، جریان مبادله اطلاعات مالی، اقتصادی، اجتماعی، تجاری و تکنولوژیکی بین کشورها تقویت و با افزایش بهرهوری و بهره بردن کشورها از مزایای تجارت آزاد تابآوری اقتصادی بهبود یابد.
فایل PDF مقاله تعیینکنندههای تابآوری اقتصادی کشورهای نفتی و غیرنفتی خاورمیانه
