چالش‌ ها و محدودیت‌ های دلار زدایی: چرا هنوز جایگزینی قطعی برای دلار وجود ندارد؟

مقدمه

دلار آمریکا، بیش از ۸۰ سال است که جایگاه خود را به‌عنوان ارز ذخیره جهانی حفظ کرده است. از پایان جنگ جهانی دوم و با اجرای نظام برتون وودز، دلار به ستون فقرات نظام مالی جهانی بدل شد و بر اساس داده های صندوق بین المللی پول امروزه نیز بیش از ۵۸٪ از ذخایر ارزی جهان به این ارز اختصاص دارد.

با افزایش یک‌ جانبه‌گرایی آمریکا، به‌ ویژه استفاده از دلار و سیستم‌های مالی مرتبط مانند سوئیفت برای اعمال تحریم‌های اقتصادی، بسیاری از کشورها - از روسیه و چین تا کشورهای عضو بریکس و حتی برخی متحدان آمریکا - به دنبال دلارزدایی (De-dollarization) رفته‌اند.

با این حال، در‌ حالی‌ که خبرهای زیادی درباره تلاش برای حذف دلار منتشر می‌شود، شواهد میدانی و آماری نشان می‌دهد که هیچ‌ کدام از ارزهای جایگزین فعلی نتوانسته‌اند جایگزینی پایدار و مؤثر برای دلار باشند. در این مقاله از سایت اتاق 24، چالش‌ها، موانع و دلایل ساختاری این موضوع بررسی می‌شود تا روشن شود که چرا سلطه دلار تاکنون تضعیف نشده و حتی در برخی موارد تقویت شده است.

مزیت‌های ساختاری دلار: نقدشوندگی، اعتماد و عمق بازار مالی

اگرچه دلار از منظر سیاسی ابزاری برای اعمال نفوذ ایالات متحده تلقی می‌شود، اما آنچه سلطه این ارز را در بازار جهانی پایدار نگه داشته، مجموعه‌ای از مزیت‌های ساختاری و نهادی است که جایگزینی آن را دشوار می‌سازد. این مزایا به سه حوزه اصلی تقسیم می‌شوند: نقدشوندگی، اعتماد جهانی و عمق بازارهای مالی.

 نقدشوندگی بی‌نظیر دلار در بازارهای جهانی

نقدشوندگی به معنای توانایی تبدیل سریع یک دارایی به پول نقد بدون از دست رفتن ارزش آن است. دلار آمریکا، به واسطه حجم بالای معاملات جهانی و ذخایر ارزی، نقدشونده‌ترین ارز دنیاست. طبق آمار BIS، در سال ۲۰۲۲ بیش از ۸۸٪ از کل تراکنش‌ های ارزی جهان به نحوی شامل دلار بوده است. در مقایسه، یوآن چین سهمی کمتر از ۷٪ دارد.

این سطح از نقدشوندگی به معامله‌ گران، بانک‌ها و دولت‌ ها اطمینان می‌دهد که می‌توانند در هر زمان، با کمترین هزینه، دارایی‌های دلاری خود را به پول نقد یا کالا تبدیل کنند. به همین دلیل، دلار همچنان اولویت اول برای تسویه‌ های بین‌المللی است.

اعتماد جهانی به نهادهای اقتصادی و حقوقی آمریکا

دلار صرفاً به‌دلیل قدرت نظامی آمریکا محبوب نیست؛ بلکه به‌ خاطر اعتماد به ثبات سیاسی، استقلال بانک مرکزی (فدرال رزرو)، چارچوب حقوقی شفاف و بازار سرمایه پیشرفته ایالات متحده مورد استفاده قرار می‌گیرد. کشور ها و سرمایه‌گذاران به‌ ویژه در شرایط بی‌ثباتی جهانی، سرمایه خود را به سمت دارایی‌ های دلاری هدایت می‌کنند؛ رفتاری که از آن به‌عنوان Flight to Safety یاد می‌شود.

در بحران‌ های جهانی، از جمله رکود ۲۰۰۸، همه‌ گیری کرونا و حتی جنگ اوکراین، تقاضا برای اوراق خزانه‌داری آمریکا و دلار افزایش یافته است. بر اساس گزارش IMF COFER، سهم دلار از ذخایر ارزی جهانی در پایان ۲۰۲۳ حدود ۵۸٪ باقی مانده است، در حالی که یورو، یوآن و ین همچنان سهمی محدود دارند.

عمق و گستردگی بازارهای مالی دلاری

بازار مالی آمریکا از نظر حجم، تنوع ابزارها، شفافیت، قوانین حمایتی از سرمایه‌گذار و پیش‌بینی‌پذیری نرخ بهره در جایگاهی بی‌رقیب قرار دارد. بازار اوراق قرضه آمریکا که به‌ طور روزانه با میلیاردها دلار معامله می‌شود، اصلی‌ترین مقصد برای سرمایه‌ های ذخیره‌ای بانک‌ های مرکزی است.

براساس گزارش بانک جهانی یا World Bank، ایالات متحده حدود ۴۰٪ از بازار اوراق بدهی جهانی را در اختیار دارد. هیچ کشور دیگری در حال حاضر توانایی ایجاد چنین بازاری با چنین حجمی از نقدینگی و ابزارهای مشتقه را ندارد.

بنابراین برخلاف تصور رایج، دلار تنها با فشار سیاسی یا نظامی سلطه پیدا نکرده، بلکه بر پایه ساختارهای اقتصادی پایدار، اعتماد نهادی، و نقدشوندگی بی‌رقیب جایگاه خود را تثبیت کرده است. این واقعیت باعث می‌شود حتی کشورهای مخالف سیاست‌های آمریکا نیز همچنان دلار را به‌عنوان ابزار ذخیره و تسویه‌ حساب ترجیح دهند.

در نتیجه، هرگونه تلاشی برای دلار زدایی، بدون پاسخ به این مزایای ساختاری، محکوم به محدود بودن در مقیاس و تأثیر خواهد بود.

نقش فناوری‌های مالی آمریکا در تقویت سلطه دلار

سلطه دلار آمریکا در نظام مالی بین‌الملل صرفاً محصول قدرت اقتصادی یا سیاسی ایالات متحده نیست، بلکه به‌طور فزاینده‌ای از رهبری این کشور در حوزه فناوری‌های مالیFinTech (Financial technology) ناشی می‌شود. از زیرساخت‌ های پرداخت بین‌المللی گرفته تا پلتفرم‌های تراکنش دیجیتال، فناوری‌ های مالی آمریکایی، پایه‌ای نیرومند برای پشتیبانی از دلار ایجاد کرده‌اند که کشورهای دیگر به‌ سختی می‌توانند با آن رقابت کنند.

سلطه زیرساختی از طریق سوئیفت (SWIFT) و شبکه‌های تسویه‌حساب دلاری

اگرچه سوئیفت نهادی مستقل و بین‌المللی محسوب می‌شود، اما بسیاری از زیرساخت‌های آن از نظر فنی و امنیتی با مؤسسات مالی آمریکا هم‌راستا هستند. بر اساس گزارش SWIFT Annual Review 2023, بیش از ۴۴٪ از تراکنش‌های مالی جهانی به‌ طور مستقیم به دلار مرتبط هستند. این بدان معناست که حتی کشورهایی که مستقیماً با ایالات متحده ارتباط ندارند، همچنان برای انتقال وجوه به دلار متکی‌ هستند.

علاوه بر این، مؤسساتی مانند CLS Bank (Continuous Linked Settlement) که برای تسویه آنی تراکنش‌های بین‌المللی استفاده می‌شوند، عمدتاً با دلار و دیگر ارزهای "قابل‌اعتماد" کار می‌کنند - که اغلب در آمریکا مستقرند یا از قوانین آن پیروی می‌کنند.

زیرساخت‌های جهانی پرداخت: چرا سوئیفت هنوز بی‌ رقیب است؟

سامانه‌ی پیام‌رسان مالی SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication) به‌ عنوان ستون فقرات تبادلات مالی بین‌المللی عمل می‌کند. این شبکه مستقر در بلژیک، روزانه بیش از ۴۴ میلیون پیام مالی را بین ۱۱,۰۰۰ نهاد مالی در بیش از ۲۰۰ کشور جابه‌جا می‌کند.

اگرچه سوئیفت به‌صورت رسمی یک نهاد غیر سیاسی و مستقل است، اما در عمل تحت نفوذ شدید کشورهای غربی، به‌ ویژه ایالات متحده، قرار دارد. به همین دلیل، آمریکا در مواقع لزوم از این ابزار برای اعمال تحریم‌های ثانویه علیه کشورهایی چون ایران، کره شمالی و روسیه استفاده کرده است.

در سال‌های اخیر، کشورهایی مانند روسیه (با SPFS) و چین (با CIPS) تلاش کرده‌اند جایگزین‌هایی برای سوئیفت توسعه دهند. اما این تلاش‌ها با محدودیت‌های گسترده‌ای مواجه‌اند، از جمله:

دامنه پوشش محدود: SPFS عمدتاً در داخل روسیه فعال است و CIPS به‌شدت به یوآن وابسته است.

فقدان استانداردهای جهانی: سوئیفت از استاندارد ISO 20022 پشتیبانی می‌کند که هماهنگی فنی آن را با سیستم‌های بانکداری جهانی تضمین می‌کند.

مقیاس‌پذیری و امنیت اطلاعات: تجربه و زیرساخت فنی سوئیفت در مقابله با حملات سایبری، هنوز با فاصله زیاد از رقبا جلوتر است.

در نتیجه، با وجود انگیزه‌های سیاسی و اقتصادی برای دلار زدایی و توسعه زیرساخت‌های جایگزین، هنوز هیچ سامانه‌ای نتوانسته به‌لحاظ فناوری، مقبولیت جهانی و همگرایی استانداردها به پای سوئیفت برسد.

از این رو، سوئیفت نه‌ تنها ابزاری برای تبادل مالی بلکه ابزاری برای حفظ سلطه مالی غرب محسوب می‌شود.

شرکت‌های حوزه فناوری‌های مالی (FinTech) آمریکایی؛ از PayPal تا Visa و Stripe

رشد انفجاری پلتفرم‌های فین‌تک آمریکایی در سطح جهانی، نقش مهمی در گسترش استفاده از دلار داشته است. شرکت‌هایی مانند:

• PayPal
• Visa
• Mastercard
• Stripe

امکان خرید، پرداخت و انتقال وجه را در سراسر جهان فراهم کرده‌اند و ارز پیش‌ فرض بسیاری از این تراکنش‌ها دلار است. این شرکت‌ها با زیرساخت‌های امن و کارآمد، اعتماد جهانی را جلب کرده‌اند و شبکه‌های پرداخت آن‌ها عملاً دلار را در صدر جریان‌ های مالی دیجیتال قرار داده‌اند.

طبق گزارش McKinsey Global Payments Report 2023, بیش از ۶۵٪ از پرداخت‌های بین‌المللی انجام‌ شده توسط پلتفرم‌های دیجیتال آمریکایی به دلار انجام می‌شود.

نقش دلار دیجیتال (CBDC) و ارزهای رمزنگاری‌ شده آمریکایی

اگرچه آمریکا هنوز دلار دیجیتال (CBDC) را به‌ صورت رسمی راه‌اندازی نکرده، اما پروژه‌هایی مانند Project Hamilton توسط فدرال رزرو بوستون و MIT نشان از عزم آمریکا برای توسعه ارز دیجیتال بانک مرکزی دارند.

در عین حال، اکوسیستم ارزهای دیجیتال جهان نیز تحت سلطه فناوری‌های آمریکایی است. بسیاری از پلتفرم‌ های بزرگ مانند:

• Coinbase
• Circle
• Chainalysis

در آمریکا مستقرند و بیش از ۶۰٪ از استیبل‌کوین‌های در گردش مانند USDT (Tether) و USDC (USD Coin) به دلار وابسته‌اند. طبق گزارش صندوق بین المللی پول، این ارزهای دیجیتال دلاری، در حال ایفای نقش خزانه‌داری‌های کوچک برای کشورهایی با سیستم بانکی ناپایدار هستند.

فقدان رقابت فناورانه از سوی ارزهای رقیب

در حالی‌ که چین پروژه یوان دیجیتال را توسعه داده و کشورهای گروه بریکس به فکر طراحی ارز مشترک‌اند، هنوز هیچ‌ یک از آن‌ها نتوانسته‌اند از نظر پذیرش جهانی، امنیت سایبری، نوآوری در خدمات پرداخت، و سهولت استفاده به سطح زیرساخت‌های آمریکایی برسند.

سیستم‌هایی مانند CIPS چین یا SPFS روسیه هنوز عمدتاً در سطح منطقه‌ای و بسیار محدود به‌کار می‌روند و با محدودیت تعامل با بانک‌های بین‌المللی روبه‌رو هستند. در ادامه این مطلب معایب این سیستم ها به طور مفصل تر تشریح می شود. 

به طور کلی فناوری‌ های مالی آمریکا - چه در حوزه زیرساخت‌های پرداخت جهانی، چه در زمینه ارزهای دیجیتال و فین‌تک - به عامل کلیدی در تقویت سلطه دلار در قرن ۲۱ تبدیل شده‌اند. این برتری فناورانه نه‌ تنها ابزارهای قدرت نرم آمریکا را افزایش داده، بلکه سطح وابستگی کشورها به دلار را در لایه‌ای عمیق‌تر، یعنی در لایه فناوری و اطلاعات، تثبیت کرده است.

تا زمانی‌ که ایالات متحده در حوزه نوآوری مالی پیشرو باقی بماند و ارزهای دیگر فاقد اکوسیستم دیجیتال رقابتی باشند، دلار نه‌ فقط به‌ عنوان ارز ذخیره، بلکه به‌عنوان زیرساخت فناوری مالی جهانی باقی خواهد ماند.

ضعف‌های ارزهای رقیب: از یوآن تا روبل و یورو

در جریان تلاش جهانی برای کاهش وابستگی به دلار، سه ارز بیشتر از همه به عنوان گزینه‌های بالقوه جایگزین مطرح شده‌اند: یوآن چین، یورو اروپا و روبل روسیه. با این حال، هر یک از این ارزها با محدودیت‌های ساختاری، نهادی و ژئوپولیتیکی مواجه‌اند که مانع از جهانی شدن کامل آن‌ها شده است. بر خلاف دلار، این ارزها هنوز موفق به ایجاد زیرساخت اعتماد و مقبولیت جهانی نشده‌اند.

 یوآن چین

با وجود تبدیل شدن چین به دومین اقتصاد بزرگ جهان، یوآن هنوز به جایگاه یک ارز بین‌المللی واقعی نرسیده است. بر اساس گزارش IMF COFER, در پایان سال ۲۰۲۳ تنها ۲.۳٪ از ذخایر ارزی جهانی به یوآن اختصاص داشت، رقمی بسیار کمتر از دلار و حتی یورو.

دلایل این وضعیت را می توان در موارد زیر برشمرد:

کنترل شدید دولت چین بر نرخ ارز: یوآن ارزی کاملاً آزاد نیست و ارزش آن توسط بانک مرکزی چین (PBOC) مدیریت می‌شود، در حالی‌که بازارهای جهانی به ارزهای شناور و شفاف علاقه دارند.

محدودیت‌های نقل‌ و انتقال سرمایه: چین هنوز قوانین سخت‌گیرانه‌ای در خصوص ورود و خروج سرمایه دارد.

فقدان زیرساخت حقوقی شفاف و اعتماد نهادی: سرمایه‌گذاران خارجی نسبت به امنیت حقوق مالکیت در چین نگرانی دارند.

بنابراین با وجود ابتکارهایی نظیر CIPS و پروژه یوآن دیجیتال، یوآن هنوز راه درازی تا اعتمادسازی جهانی پیش رو دارد.

روبل روسیه

روبل روسیه نیز به‌ رغم تلاش‌های مسکو برای دلار زدایی، به‌دلیل موقعیت ژئوپولیتیکی و تحریم‌های بین‌المللی شدید، عملاً از چرخه مالی جهانی بیرون رانده شده است. پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، روسیه از سامانه سوئیفت حذف شد و اکثر بانک‌های آن تحریم شدند. از این رو روبل فاقد بازار نقدشونده بین‌المللی است.

بانک مرکزی روسیه تحت فشار است و ذخایر ارزی آن در بسیاری از کشورها مسدود شده‌اند. سیستم جایگزین SPFS نیز تنها محدود به چند کشور متحد روسیه است و پوشش جهانی ندارد.

در نتیجه، روبل نه‌ تنها توان رقابت ندارد، بلکه برای بسیاری از کشورها حتی ریسک‌آفرین نیز هست.

یورو

یورو از لحاظ پشتوانه اقتصادی و حجم معاملات جهانی، نزدیک‌ترین رقیب دلار محسوب می‌شود. در حال حاضر، حدود ۲۰٪ از ذخایر ارزی جهان به یورو اختصاص دارد. اما مشکلات درونی اتحادیه اروپا، جایگاه یورو را تضعیف کرده‌اند. این مشکلات موارد زیر هستند:

فقدان یک سیاست مالی واحد: اتحادیه اروپا با ۱۹ سیاست مالی جداگانه اداره می‌شود که مانع انسجام اقتصادی می‌شود.

تفاوت‌های اقتصادی و سیاسی میان اعضا: بحران‌های بدهی یونان، ایتالیا و دیگر کشورها نشان داده‌اند که انسجام مالی منطقه یورو شکننده است.

وابستگی به حمایت نظامی آمریکا و دلار: حتی بسیاری از اعضای ناتو تسویه‌ حساب‌های بین‌المللی خود را با دلار انجام می‌دهند.

در حالی‌ که دلار به‌ عنوان ارز جهانی با پشتیبانی زیرساختی و نهادی عمیق عمل می‌کند، ارزهای رقیب با چالش‌های اساسی در حوزه اعتماد، سیاست‌گذاری مستقل، آزادی سرمایه و نقدشوندگی مواجه‌ هستند.

تا زمانی‌ که این موانع رفع نشوند، هیچ‌ کدام از این ارزها قادر به بر هم زدن نظم دلار محور نخواهند بود. در نتیجه، دلار همچنان پرچمدار نظام مالی جهانی باقی خواهد ماند - نه صرفاً به دلیل قدرت سیاسی، بلکه به دلیل فقدان جانشین واقعی.

فقدان چارچوب حقوقی بین‌المللی برای ارزهای جایگزین

یکی از مهم‌ترین دلایل ادامه سلطه دلار در نظام مالی جهانی، فقدان چارچوب حقوقی و نهادی منسجم برای استفاده از ارزهای جایگزین در تسویه‌حساب‌های بین‌المللی است. در حالی که ارزهایی مانند یوآن، یورو یا روبل به‌صورت اسمی در حال گسترش‌اند، فقدان استانداردهای حقوقی بین‌المللی، توافق‌نامه‌های دوجانبه پایدار، و ابزارهای حل اختلاف معتبر باعث شده‌اند که استفاده عملی از آن‌ها بسیار محدود باقی بماند.

مزیت دلار: چارچوب نهادینه شده جهانی

دلار به‌ واسطه دهه‌ها استفاده بین‌المللی، به ستون اصلی نظام تسویه بین‌المللی تبدیل شده است. قوانین بانکی، استانداردهای حسابداری، و چارچوب‌های قضایی در بسیاری از کشورها با دلار هماهنگ هستند. بر اساس گزارش IMF Legal Department, بیش از ۷۰٪ قراردادهای مالی بین‌المللی و اسناد وام‌های خارجی بر پایه دلار و قوانین حاکم بر دادگاه‌های آمریکا یا انگلیس (قانون کامن لا) تدوین می‌شوند.

این سیستم از طریق نهادهایی چون SWIFT، BIS، و بانک جهانی به‌خوبی پشتیبانی می‌شود و ابزاری مؤثر برای حل‌ و فصل اختلافات و اجرای تعهدات فراهم کرده است.

ضعف رقبای دلار: نبود نهادهای حقوقی مستقل و شفاف

در مقابل، ارزهایی نظیر یوآن یا روبل هنوز از زیرساخت حقوقی بین‌المللی منسجم برخوردار نیستند. برای مثال:

چین در مبادلات یوآنی هنوز بیشتر بر توافق‌نامه‌های دوجانبه و غیرشفاف تکیه دارد. عدم شفافیت در حقوق مالکیت و داوری مستقل در چین، مانعی جدی برای جذب اعتماد جهانی است.

روسیه در پی تحریم‌های گسترده، از نظام حقوقی جهانی عملاً حذف شده و قابلیت حقوقی در دعاوی بین‌المللی را از دست داده است.

حتی یورو با وجود ثبات نسبی، فاقد یک نظام قضایی واحد و نهاد مستقل مالی مشترک در سطح اتحادیه است. اختلاف‌های حقوقی بین اعضای اتحادیه اروپا در بحران‌های مالی نظیر یونان نشان دادند که انسجام نهادی یورو هنوز ناقص است.

بنابراین در نظام مالی جهانی، اعتماد حقوقی و قابلیت پیش‌بینی قوانین به اندازه‌ی ارزش پول اهمیت دارد. تا زمانی‌که ارزهای جایگزین نتوانند یک نظام حقوقی بین‌المللی شفاف، قابل اتکا و هماهنگ با استانداردهای جهانی ارائه دهند، دلار به‌ عنوان ارز پایه در تجارت و ذخایر ارزی جهانی باقی خواهد ماند - نه فقط به دلیل قدرت سیاسی، بلکه به دلیل زیر بنای نهادی نیرومند و شناخته‌شده‌ای که طی دهه‌ها توسعه یافته است.

نقش ژئوپولیتیک و امنیت: چرا دلار همچنان گزینه امن است؟

در دنیایی که پر از بی‌ثباتی ژئوپولیتیکی، تنش‌های اقتصادی و ریسک‌های مالی است، دلار آمریکا همچنان به‌ عنوان امن‌ترین پناهگاه سرمایه‌ای جهان شناخته می‌شود. این جایگاه نه‌ فقط از توان اقتصادی آمریکا، بلکه از نقش ژئوپولیتیکی آن در نظام بین‌الملل، ساختار قدرت جهانی و عملکرد نهادهای مالی‌اش نشأت می‌گیرد.

پرچم‌دار امنیت مالی در بحران‌های جهانی

در بحران‌ های جهانی – از جمله بحران مالی ۲۰۰۸، پاندمی کووید-۱۹، جنگ روسیه و اوکراین، و بی‌ثباتی در خاورمیانه – سرمایه‌گذاران، بانک‌های مرکزی و دولت‌ها دارایی‌های خود را به‌سمت دلار آمریکا سوق داده‌اند. این پدیده در اقتصاد به‌عنوان "Flight to Safety" شناخته می‌شود.

بر اساس گزارش بانک تسویه بین‌المللی (BIS) در سال ۲۰۲3، دلار در زمان بحران اوکراین سهم خود از تراکنش‌های جهانی را افزایش داد، در حالی‌ که بسیاری انتظار کاهش آن را داشتند. این نشان می‌دهد که دلار نه‌ تنها مقاوم مانده، بلکه در دوران بی‌ثباتی، به دارایی ارجح تبدیل می‌شود.

اتحاد نظامی - اقتصادی غرب و نقش دلار

دلار در کنار نقش اقتصادی، ابزار هماهنگی ژئوپولیتیکی بین کشورهای غربی نیز محسوب می‌شود. ایالات متحده از طریق دلار، نهادهای اقتصادی مانند صندوق بین‌المللی پول (IMF)، بانک جهانی (WB) و سوئیفت (SWIFT) را در راستای سیاست‌های کلان خود هدایت می‌کند. همین هماهنگی گسترده باعث می‌شود کشورهایی که وابسته به زیرساخت‌های غربی هستند (مثل کشورهای اروپایی، ژاپن، کره‌جنوبی و حتی برخی کشورهای خلیج فارس) به‌طور طبیعی به استفاده از دلار ادامه دهند.

فقدان  آلترناتیو ژئوپولیتیکی

از سوی دیگر، ارزهای جایگزین نه‌ تنها در بعد اقتصادی، بلکه در بعد ژئوپولیتیکی نیز ضعف دارند. برای نمونه: چین و روسیه نتوانسته‌اند ائتلاف گسترده‌ای از کشورهای هم‌ راستا و قابل‌ اعتماد برای حمایت از یوآن یا روبل ایجاد کنند و پروژه‌های ارزی بریکس هنوز در حد پیشنهاد باقی مانده‌اند و فاقد ساز و کار اجرایی‌ هستند. 

بنابراین دلار، فراتر از یک ارز، ابزار تعادل در نظم بین‌المللی است. نقش آن در تامین امنیت مالی، هماهنگی بین قدرت‌های غربی، و قابلیت اعتماد در دوران بحران باعث شده که حتی کشورهایی که مخالف سیاسی آمریکا هستند، همچنان به استفاده از دلار ادامه دهند. در نبود یک «ارز رقیب با پشتوانه ژئوپولیتیکی و نهادی قوی»، دلار همچنان امن‌ترین انتخاب باقی خواهد ماند.

نتیجه گیری

با وجود تلاش‌های فزاینده بسیاری از کشورها برای کاهش وابستگی به دلار  و به اصطلاح دلار زدایی– از توافقات دوجانبه با ارزهای محلی گرفته تا توسعه ارزهای دیجیتال ملی – دلار آمریکا همچنان بی‌رقیب‌ترین و قابل‌اعتمادترین ارز بین‌المللی باقی مانده است. 

موانعی چون نبود اعتماد نهادی، ضعف در زیرساخت‌های حقوقی و مالی ارزهای جایگزین، نبود اجماع سیاسی بین‌المللی و همچنین برتری فناوری مالی ایالات متحده، از جمله دلایل اصلی تداوم سلطه دلار هستند. به‌علاوه، در دوران بحران، دلار به‌عنوان «پناهگاه امن» برای دولت‌ها و سرمایه‌گذاران شناخته می‌شود.

در نتیجه، تا زمانی که این چالش‌های ساختاری و نهادی برطرف نشوند، دلار نه‌ تنها از لحاظ اقتصادی و سیاسی، بلکه از نظر عملیاتی و فناوری نیز جایگزین‌ناپذیر خواهد بود. دلار زدایی ممکن است پیش برود، اما جانشینی کامل هنوز چشم‌اندازی دور دست است.