چگونه اشتهای چین و هند برای نفت و گاز، روسیه را سرپا نگه داشت

علیرغم تحریم های غرب با هدف مجازات روسیه به دلیل جنگ در اوکراین، تقاضای فزاینده برای واردات انرژی روسیه به سرپا نگه داشتن اقتصاد محاصره شده این کشور کمک کرده است.

چین و هند، به ترتیب بزرگترین و سومین اقتصادهای بزرگ آسیا، مهمترین محرک های این روند بوده اند.

اقتصاد روسیه در سال 2022 تنها 2.1 درصد کوچک شد که بسیار کمتر از انقباضات 12 درصدی پیش بینی شده بود.

تقاضای چین و هند برای انرژی روسیه چقدر افزایش یافته است؟

چین و هند که هر دو از محکوم کردن روسیه یا اعمال تحریم‌ها به دلیل جنگ خودداری کرده‌اند، سال گذشته با محدود کردن واردات و اعمال تحریم‌های کشورهای غربی به بزرگترین خریداران نفت خام روسیه تبدیل شدند.

بر اساس داده‌های گمرک چین، واردات نفت خام روسیه از چین در سال 2022 8 درصد افزایش یافت که معادل 1.72 میلیون بشکه در روز است و روسیه را به دومین تامین‌کننده بزرگ غول آسیای شرقی تبدیل می‌کند.

Kpler، یک شرکت تجزیه و تحلیل بازار کالا، تخمین زده است که چین در ماه فوریه حدود 5.62 میلیون بشکه در روز وارد خواهد کرد که رکورد قبلی را پشت سر خواهد گذاشت.

واردات گاز از خط لوله روسیه توسط چین و گاز طبیعی مایع در سال 2022 به ترتیب 2.6 برابر و 2.4 برابر افزایش یافت و به ترتیب به 3.98 و 6.75 میلیارد دلار رسید.

در همین حال، واردات زغال سنگ روسیه از چین در سال گذشته با 20 درصد افزایش به 68.06 میلیون تن رسید.

هند که به عنوان بزرگترین مشتری نفت روسیه ظاهر شده است، در ژانویه 1.4 میلیون بشکه در روز از این کالا را وارد کرد که بیش از 9 درصد نسبت به دسامبر افزایش یافته است.

واردات زغال سنگ حرارتی هند در سال 2022 نزدیک به 15 درصد افزایش یافت و به 161.18 میلیون تن رسید. 

تحلیلگران گفته اند که نادیده گرفتن واردات ارزان برای نخست وزیر نارندرا مودی، که روابط امنیتی با غرب را تقویت کرده و در عین حال روابط گرم با روسیه را حفظ کرده است، دشوار است، زیرا هم با تورم بالا و هم با سال انتخابات روبرو است.

ترکیه همچنین به عنوان یکی از خریداران اصلی نفت خام و زغال سنگ روسیه ظاهر شده است و تحلیلگران به پاکستان و بنگلادش به عنوان بازارهایی اشاره می کنند که احتمالاً از همین روند پیروی می کنند و واردات انرژی روسیه را با قیمت های پایین افزایش می دهند.

بلومبرگ ماه گذشته گزارش داد که تقاضا برای مخازن ذخیره نفت در سنگاپور نیز در حال افزایش است و نشان می دهد که سوخت روسیه با نفت دیگر مخلوط شده و دوباره صادر می شود و ردیابی آن را دشوارتر می کند.

گاوین تامپسون، نایب رئیس بخش انرژی آسیا و اقیانوسیه در وود مکنزی، به الجزیره گفت: «در حالی که صادرات خط لوله گاز روسیه به اروپا آشکارا سقوط کرده است، صادرات نفت و زغال سنگ روسیه تقریباً با حجم قبل از جنگ ادامه می‌یابد». 

چه محدودیت هایی برای صادرات انرژی روسیه اعمال شده است؟

اتحادیه اروپا تحریم های نفتی روسیه را از سال گذشته آغاز و در پنجم دسامبر، صادرات نفت خام از طریق دریا را ممنوع کرد. اتحادیه اروپا، گروه 7 و استرالیا همچنین توافق کردند که سقف قیمت نفت خام روسیه را 60 دلار در هر بشکه تعیین کنند که بسته به نوسانات قیمت، 20 تا 30 دلار کمتر از رقبای خود است. قیمت ها هر دو ماه یکبار تعدیل می شود.

با این حال، قیمت نفت خام روسیه در دو ماه گذشته بسیار پایین‌تر از سقف 60 دلار بوده است و این بدان معناست که شرکت‌های اروپایی همچنان می‌توانند خدمات ثانویه مانند حمل و نقل، مالی و بیمه را ارائه دهند.

در 5 فوریه، دور جدیدی از محدودیت‌های قیمتی برای محصولات نفتی با ارزش بالاتر مانند گازوئیل و سوخت پخت و پز اعمال شد. 

مت شروود، تحلیلگر ارشد اروپا و کالاهای اساسی EIU، گفت: هدف فلج کردن روسیه به طور کامل نیست - که باعث افزایش سرسام آور قیمت جهانی نفت می شود - بلکه دردی است که برای کرملین ایجاد می کند.

محدودیت‌های قیمتی و تحریم‌ها... همچنان ادامه تولید و ارسال نفت خود را برای روسیه مقرون به صرفه می‌سازد، اما همچنین به این معنی است که مجبور است نفت را با چنان تخفیفی معامله و قیمت‌گذاری کند که بر وضعیت مالی و تامین ماشین جنگی آن تأثیر بگذارد. 

تحریم ها چه تاثیری بر روسیه دارد؟

پس از ممنوعیت اتحادیه اروپا بر صادرات فرآورده های نفتی روسیه که از 5 فوریه اجرایی شد، روسیه اعلام کرد که از ماه مارس تولید نفت خام خود را به میزان 500 هزار بشکه در روز یا حدود 5 درصد از حجم کل کاهش خواهد داد.

تحلیلگران می گویند که دور زدن محدودیت های ششمین بسته تحریمی اتحادیه اروپا از زمان آغاز جنگ، دشوارتر از اقدامات گذشته خواهد بود. زیرا یافتن بازارهای جدید برای فرآورده های نفتی دشوارتر از نفت خام است زیرا کشورهایی مانند چین و هند می توانند آن را پالایش کنند و برای منفعتشان بفروشند.

مسکو همچنین گفته است که با هیچ کشوری که سقف قیمت G7 را در قراردادهای خود ذکر کرده باشد، تجارت نخواهد کرد. 

EIU ظهور دو بازار جهانی نفت موازی را در صورت ادامه تحریم ها پیش بینی کرده است: یکی که در تجارت نفت روسیه و با تخفیف شدید مانند چین و هند انجام می شود و دیگری که از نفت روسیه اجتناب می کند.

علیرغم صادرات رو به رشد به آسیا، درآمدهای نفت و گاز روسیه در سال 2022 در مجموع 50 درصد کاهش یافت، کسری که مسکو باید از راه های دیگری مانند فروش ذخایر ارز خارجی خود جبران می کرد.

پس از سال اول، زمانی که قیمت نفت و گاز نسبتاً بالا بود، شوکی به بازار وارد شد، روسیه تا حد زیادی محدودیت‌های فروش نفت خود را جبران کرد. در حال حاضر همه چیز بیشتر تحت کنترل است.

روسیه گفته است که انتظار دارد درآمد کلی نفت و گاز این کشور در سال جاری تقریباً یک چهارم کاهش یابد و از 11.6 تریلیون روبل به 8.9 تریلیون روبل (155 میلیارد دلار تا 119 میلیارد دلار) برسد و این امر بر نیاز مسکو برای یافتن جریان های درآمدی جدید می افزاید.

انتظار می‌رود چین و هند در سال 2023 تقاضای زیادی برای انرژی روسیه داشته باشند. 

صادرات نفت خام روسیه در حال حاضر به بیش از 3 میلیون بشکه در روز بازگشته است زیرا خریداران آسیایی همچنان به واردات نفت خام اورال ادامه می دهند زیرا تخفیف ها همچنان جذاب هستند.

چین در سال 2023 تمایل بیشتری به خرید نفت خام روسیه نسبت به هند دارد.